Sarawak hampir selesai membekalkan elektrik kepada seluruh negeri. Bahagian yang tinggal ialah bahagian yang paling sukar — rumah panjang di hulu sungai, terlalu jauh untuk disambung ke grid pada kos yang munasabah. Bagi kawasan itu, negeri tidak menghulurkan wayar. Ia menghantar panel solar.

Apa itu SARES

Skim Alternatif Elektrik Luar Bandar Sarawak menyediakan bekalan 24 jam kepada kampung dan rumah panjang yang terlalu terpencil untuk disambung kepada grid. Ia dibiayai oleh Kerajaan Sarawak melalui Kementerian Utiliti dan dilaksanakan oleh Sarawak Energy, menggunakan sistem solar dan mikro-hidro yang berdiri sendiri.

Setiap pintu diperuntukkan kapasiti 1kW, dengan penggunaan harian dihadkan kepada 3kWh supaya sistem itu kekal boleh diselenggara oleh komuniti sendiri. Had itu bukan kekurangan reka bentuk — ia yang menentukan sama ada sistem masih berfungsi lima tahun selepas majlis penyerahan.

Berapa banyak yang sudah sampai

Angka penyerahan menunjukkan skala kerja ini. Pada satu majlis di Bahagian Kapit sahaja, 13 buah rumah panjang di Nanga Merit menerima sistem solar SARES, meliputi 290 pintu — termasuk Rumah Seking, Rumah Entili, Rumah Milang dan Rumah Julan.

Bagi tahun berikutnya di bahagian yang sama, 115 rumah panjang dengan 2,265 pintu disasarkan untuk menerima sistem yang serupa. Kapit ialah bahagian yang paling menunjukkan sebab skim ini wujud: kampung di sepanjang Batang Rajang dan anak sungainya dicapai dengan bot, bukan dengan jalan raya, dan kos menarik kabel ke sana jauh melebihi kos memasang panel.

Baki 1.4 peratus

Liputan elektrik luar bandar Sarawak kini berada pada 98.6 peratus, dengan sasaran 100 peratus bagi seluruh negeri. Baki itu kecil pada kertas dan mahal di lapangan, kerana yang tinggal ialah rumah yang paling jauh sekali — bukan yang paling mudah.

Bajet 2026 memperuntukkan RM46 juta bagi projek elektrik luar bandar, termasuk Additional and Late Application Fund (ALAF) serta penyambungan kampung dan rumah panjang SARES ke grid berhampiran. Satu lagi RM153 juta disalurkan melalui pembiayaan alternatif bagi Rural Electrification Scheme.

Mengapa penyambungan semula ke grid penting

  • SARES bukan penamat. Peruntukan itu sendiri menyebut penyambungan kampung SARES ke grid berhampiran — sistem solar ialah jambatan, bukan destinasi kekal, bagi kampung yang akhirnya boleh dicapai grid.
  • Had 3kWh itu nyata. Sistem berdiri sendiri menampung lampu, kipas dan peti sejuk; ia bukan bekalan grid penuh, dan perbezaan itu penting bagi mana-mana rancangan ekonomi kampung yang memerlukan mesin.
  • Penyelenggaraan diserahkan kepada komuniti. Hak milik sistem diserahkan selepas pemasangan, jadi latihan operasi adalah sebahagian daripada projek dan bukan tambahan yang boleh digugurkan.

Sources